Draaikiepraam afstellen: zo sluit je raam weer goed

• Zelf doen kan vaak

Een draaikiepraam stel je af met drie onderdelen: de scharnieren bepalen waar de vleugel hangt, de sluitnokken bepalen hoe hard hij tegen het kozijn drukt en de sluitplaten bepalen waar die nokken in grijpen. Vaak heb je alleen een inbussleutel nodig. Schuurt het raam, dan stel je de scharnieren bij. Tocht het, dan draai je de nokken wat strakker.

Doe het in kleine stappen en test na elke stap. Een raam op de begane grond kun je meestal zelf aan. Hangt de vleugel half uit zijn scharnier of zit het raam hoog op een verdieping, laat het dan aan een monteur over, want zo’n vleugel met glas is zwaar.

Op deze pagina lees je hoe je de oorzaak vindt, hoe je stap voor stap afstelt, wat de winterstand wel en niet is, en wanneer afstellen niet genoeg is.

Eerst kijken: wat doet je raam precies?

Afstellen werkt het best als je weet waar het probleem zit. Doe het raam langzaam dicht en kijk en voel waar de vleugel het eerst het kozijn raakt. Let ook op de kruk: draait die zwaar, dan kan het zijn dat de nokken niet goed in de sluitplaten vallen.

Met een velletje papier test je de aandruk. Klem het tussen de vleugel en het kozijn, sluit het raam en trek eraan. Blijft het zitten, dan drukt de vleugel daar goed aan. Schiet het er zo uit, dan zit daar een kier. Doe dit rondom op een aantal plekken, dan weet je precies waar je moet zijn.

• Raam schuurt op de onderdorpel: de vleugel is gezakt. Dit los je op bij de scharnieren.
• Raam schuurt aan de zijkant: de vleugel staat te ver naar links of rechts. Ook dit stel je bij de scharnieren bij.
• Tocht, maar het raam sluit soepel: de aandruk is te laag. Dit stel je af met de nokken.
• Kruk draait zwaar: de nokken lopen vast in de sluitplaten of de aandruk is te hoog.
• Raam staat tegelijk in kiepstand en draaistand: dit is geen afstelprobleem. Zie verderop.

Wat heb je nodig?

Veel gereedschap is niet nodig. De meeste scharnieren en nokken verstel je met een inbussleutel van vier millimeter, soms ook een torx of een klein steeksleuteltje, afhankelijk van het merk beslag. Roto, Maco, Siegenia en GU zijn veelvoorkomende merken, en de merknaam staat meestal op het beslag zelf. Zoek bij twijfel de handleiding van dat merk op, want de plek van de stelschroeven kan verschillen.

Leg ook een doek klaar om het beslag schoon te maken en een druppel olie of vet dat de leverancier voorschrijft. Vuil beslag voelt soms alsof het verkeerd is afgesteld. Heb je iemand in de buurt? Laat die dan de vleugel ondersteunen terwijl jij bij het scharnier werkt.

Stappenplan: zo stel je het raam af

Werk altijd van groot naar klein: eerst moet de vleugel goed hangen, pas daarna heeft het zin om de nokken bij te stellen. Draai niet meer dan een kwartslag tegelijk en test elke keer of het beter gaat. Noteer wat je hebt gedaan, dan kun je het zo terugdraaien.

• Maak het beslag schoon, en doe wat smeermiddel op de bewegende delen.
• Open het raam in draaistand en controleer of alle schroeven van de scharnieren vastzitten. Een losse schroef laat de vleugel zakken.
• Stel de hoogte af bij het onderste scharnier. Bij de meeste merken zit daar de stelschroef van boven of onder bereikbaar.
• Stel links en rechts af bij het onderste scharnier en bij de schaar aan de bovenkant, tot de kier rondom gelijk is.
• Draai de ronde of ovale sluitnokken op de rand van de vleugel. Hoe verder de nok naar het kozijn wijst, hoe strakker het raam aandrukt. Stel alle nokken van een zijde in dezelfde stand.
• Sluit het raam en doe de papiertest opnieuw. Klemt het overal even hard? Dan ben je klaar.
• Controleer tot slot de kiepstand en de draaistand. Beide moeten soepel werken.

De winterstand: wat is het eigenlijk?

Over de winterstand doet veel napraat de ronde. Op veel ramen hebben de nokken een markering, of een ovale vorm die in de ene stand meer aandrukt dan in de andere. Sommige mensen zetten de nokken daarom in de winter wat strakker en in de zomer iets losser, omdat hout en rubbers meebewegen met temperatuur en vocht.

Bij een modern kunststof raam is dat meestal niet nodig. Eén goede stand het hele jaar is prima, zolang het raam niet tocht en de kruk soepel loopt. Staat het raam altijd strak, dan slijten rubbers wel sneller. Merk je dat de kruk zwaar wordt in een warme periode, dan kun je de nokken een fractie terugdraaien.

Een kierstandhouder is iets anders. Dat is een beslagonderdeel waarmee de vleugel een klein stukje open blijft staan, zodat er wat lucht doorheen komt. Handig als je geen rooster hebt, maar niet bedoeld om het raam zo achter te laten als je de deur uit gaat.

Raam staat in twee standen tegelijk

Staat de vleugel onderaan los en bovenaan ook, dan is er iets misgegaan tijdens het omzetten van de kruk. Dit overkomt veel mensen: de kruk is gedraaid terwijl het raam niet helemaal in het kozijn zat. De vleugel hangt dan alleen nog aan het onderste scharnier en een stukje van de schaar.

Duw de vleugel eerst terug tegen het kozijn, vooral bij de bovenhoek aan de kant van de kruk. Houd hem daar stevig vast. Zoek dan aan de zijkant van de vleugel naar de kiepblokkering, een klein knopje of lipje in het beslag ter hoogte van de kruk. Druk dat in en zet de kruk terug in de stand voor dicht. Daarna kan het raam gewoon weer op slot.

Lukt dat niet zonder forceren, stop dan. Hangt het raam op een hoge verdieping of dreigt het uit het scharnier te vallen? Zet het vast met iemand erbij en schakel iemand in. Bij een raam dat niet meer dicht kan, kun je een monteur voor je draaikiepraam vragen om met spoed te komen. Als het raam niet dicht is, is ook je huis niet goed afgesloten.

Verschil tussen kunststof en hout

Een kunststof raam verandert weinig van vorm, dus een keer goed instellen is meestal lang genoeg. Vaak zit de klacht dan in het beslag of de rubbers. Hout werkt meer: het zet uit bij vocht en krimpt bij droogte. Een houten draaikiepraam kan daardoor in de herfst ineens klemmen en in de zomer juist tochten. Hier helpt het om een kleine marge aan te houden.

Klemt een houten vleugel tegen het kozijn, kijk dan ook naar het schilderwerk. Te veel laagjes verf aan de rand kunnen het probleem zijn. Dan helpt licht schuren en opnieuw afwerken beter dan aan de nokken draaien. Is het hout aan de onderkant zacht of donker? Lees dan onze gids houtrot in een kozijn repareren.

Wanneer is afstellen niet genoeg?

Afstellen heeft zijn grenzen. Blijft het raam tochten terwijl de papiertest goed is, kijk dan naar de rubbers: zijn ze hard, ingedrukt of gescheurd, dan helpt alleen vervangen. Milieu Centraal adviseert tocht- en beglazingsprofielen minstens eens in de vijf jaar te controleren.

Ook een versleten kiepschaar of een kapotte kruk kun je niet goed afstellen. Het raam hangt dan altijd scheef of de kruk blijft vastlopen. Beslag van oudere ramen is niet altijd meer los te krijgen, maar een monteur heeft vaak passende alternatieven. Is het raam zo oud dat ook het glas slecht is, vraag dan of een nieuw draaikiepraam logischer is dan repareren.

Wil je dat een vakman ernaar kijkt? Via een aanvraag vertel je wat het raam doet, om hoeveel ramen het gaat en op welke verdieping ze zitten. Noem ook het merk als je dat op het beslag ziet. Je ziet dan gecontroleerde bedrijven rond je postcode en kiest zelf wie je vraag leest.

Met één aanvraag zie je vakmensen in en rond jouw woonplaats en kies je zelf wie je helpt. Doe een gratis aanvraag.

Veelgestelde vragen

Bijgewerkt op 5 november 2026 door de redactie van Kozijnflits.

Lees ook

Meer over kozijnen

• Dubbel glas lek: zo herken je het en dit kun je eraan doen
• U-waarde van HR++ glas: wat het getal betekent
• Triple glas: de nadelen op een rij, en wanneer het toch loont
• Schuifpui of openslaande deuren: zo maak je de keuze

Bekijk alle onderwerpen over kozijnen of lees meer over kunststof kozijnen laten plaatsen.